Thứ tư, 26/11/14 | 03:10 PM

Cập nhật:05:58:10 AM GMT

Bạn đang xem Viết theo yêu cầu bạn đọc Rượu bia và sức khỏe ngày Xuân

Rượu bia và sức khỏe ngày Xuân

(TP&ĐS) - Chúng ta biết rằng rượu, bia đã xuất hiện lâu đời, nó đã tồn tại cùng với loài người như chứng nhân lịch sử và còn hứa hẹn sẽ phát triển lâu dài. Nhiều người cho rằng ngoài mặt tích cực của rượu, bia nói chung là tạo tạo cảm giác ngon miệng, mang lại trạng thái hưng phấn, vui vẻ trong các nghi thức lễ tân, tiệc tùng- Đặc biệt vào dịp lễ Tết; loại thức uống có cồn này cũng là tội đồ gây ra các rắc rối về mặt xã hội hoặc ảnh hưởng sức khỏe con người. Bài viết sau đây xin cung cấp cho bạn đọc về lịch sử ra đời của bia, rượu và đôi điều xin mạn đàm về mặt lợi, hại của việc thưởng thức rượu, bia.

VÀI DÒNG LỊCH SỬ:

Bia là loại thức uống có cồn xuất hiện lâu đời nhất. Theo tài liệu nghiên cứu, chúng xuất hiện trên 7 nghìn năm qua. Cái nôi của bia là từ bộ tộc người Sumer (thuộc Iraq ngày nay) và Ai Cập. Tất nhiên sự phát minh ra bia chỉ do tình cờ, khi mà các bộ tộc này đã biết dự trữ một số hạt ngũ cốc để dùng cho những ngày không săn bắn, thu hoạch ngũ cốc. Trong quá trình bảo quản, các hạt ngũ cốc bị hút ẩm, nảy mầm và tự lên men. Sản phẩm tạo ra có mùi vị đặc biệt, nên các bộ tộc nghĩ ra cách ủ kín để tạo ra thức uống là lạ, mà họ cho là "quà tặng của Thượng đế"! Đến thế kỷ thứ II trước Công nguyên, sau khi đế chế Sumer sụp đổ, người Babylone (ngày nay là Iran) bắt đầu thống trị vùng Lưỡng Hà, và họ tiếp tục phát triển nghề ủ bia. Thực ra giai đoạn này bia chỉ là sản phẩm có màu vẩn đục, lẫn cặn bã và có vị đắng của lá cây và vị nồng của cồn (thành phần cuối cùng của tinh bột từ hạt lên men). Trước đây người ta gọi bia là "bibere", theo tiếng La tinh, có nghĩa là thức uống đặc biệt (người Pháp gọi là "la bière"). Sau khi người La Mã chinh phục Hy Lạp, nghề ủ bia phát triển rất mạnh mẽ. Sau đó khoảng 3- 4 nghìn năm, loại rượu vang (wine) đã được sản xuất theo nguyên lý lên men từ nho hoặc trái cây, do người Iran và Georgia nghĩ ra. Từ 3.500 năm trước Công nguyên, lần lượt người Macedonia, Ai cập, Hy Lạp, La Mã, Trung quốc, Mông Cổ... đã biết sản xuất và sử dụng rộng rãi sản phẩm này. Nghề sản xuất thức uống có cồn còn tiến thêm một bước quan trọng là việc tìm ra phương pháp chế biến loại rượu mạnh theo nguyên lý chưng cất (distilled beverage) của người Nga, thuộc thế kỷ thứ hai sau Công nguyên. Nhưng kỹ nghệ sản xuất rượu mạnh thật sự phát triển là vào thế kỷ thứ 12 từ ngưới Ý, có tên gọi là spirit (Rượu đế của chúng ta thuộc dòng này).

Đương thời, hoàng đế La Mã chỉ xem rượu vang như loại thức uống chính thống và cao quý dành để tế lễ thần linh, phục vụ hoàng gia, thì bia chỉ được xem là sản phẩm hạ đẳng, dành cho tầng lớp dân dã. Đến thế kỷ 15, người Flander (nước nằm dọc biển Bắc Hải, tiếp giáp Pháp, Bỉ, Hà Lan) biết sử dụng hoa bia (Hop, còn gọi là houblon) để bảo quản và tạo hương vị đặc trưng cho bia. Tuy nhiên để công nghệ sản xuất bia đạt đến mức hoàn hảo phải đến giữa thế kỷ 19, khi nhà bác học Louis Pasteur tìm ra vi khuẩn và nấm men, nhờ đó người ta biết ứng dụng quy trình lên men và các chủng men thuần khiết được phân lập như Saccharomyces cerevisiae, dùng cho loại bia lên men nổi (bia ale), Saccharomyces uvarum, dùng cho loại bia lên men chìm (bia lager). Ngày nay, với đà cải tiến quy trình công nghệ, chất lượng bia càng ngày càng ngon hơn. Riêng các sản phẩm và dòng rượu thì muôn hình vạn trạng, hầu như nước nào cũng có vài thương hiệu đặc trưng.

PHÂN LOẠI:

Bia, nói một cách tổng thể, là một loại đồ uống chứa cồn được sản xuất bằng quá trình lên men và qua quá trình nấu, lọc trong, có độ cồn khá thấp (3,5 - 6o). Các loại thức uống có cồn khác, nồng độ cồn cao, thường gọi là rượu, có thể phân loại như sau:

@ Loại lên men - không chưng cất:

* Rượu vang (wine): Rượu vang được hình thành qua quá trình lên men từ quả nho, hoàn toàn không chưng cất, rồi được ủ trong thùng gỗ sồi, thời gian bao lâu tuỳ thuộc từng loại rượu, thường có độ rượu 12-14o. Khi nhắc đến rượu vang thì người ta thường nghĩ đến nước Pháp với các thương hiệu Bordeaux, Champagne, Crémant.. Các loại rượu vang của Mỹ như Chardonnay, Merlot hay Zinfandel.

* Ngoài ra có dòng sản phẩm Aperitif (rượu khai vị) là loại rượu vang tăng độ (fortified wine) thường dùng trong nghi thức ngoại giao, có độ rượu từ 16- 30o, nổi tiếng là Sherry, Vermouth, Dubonet, dry champagne...

@ Rượu theo lối chưng cất:

* Rượu spirit (độ cồn trên 30o) như Schnapps, rhum, tequila, whisky. Dòng whisky nổi tiếng của Mỹ là Rye, Bourbon; whisky của Scotland có độ cồn trên 50 o, với các thương hiệu nổi tiếng như  Johnnie Walker, Chivas Regal; Vodka của Nga; Gin của Hà Lan và Anh; Sake của Nhật, Mao Đài của Trung quốc...

* Rượu Liquor/Liqueur/Cordial (Tùy theo xuất xứ của Anh, Pháp hoặc Mỹ), đó là loại rượu mùi, là loại có thêm đường và hương liệu, dùng pha chế cocktail (thức uống hỗn hợp có cồn), độ rượu trung bình 30-50o. Các loại rượu mùi lừng danh thế giới như Marie Brizard, Bebedictine, cointreau của Pháp; Bols, De Kuyper của Hà Lan; Campari, Amaretto của Ý...

* Dòng brandy: loại rượu mạnh được chế biến từ sự chưng cất của rượu vang hay từ trái cây nghiền nát rồi ủ lâu trong thùng gỗ, thương hiệu nổi tiếng là Cognac, Citadella và Armagnac, Rémy Martin, Courvoisier, Hennessy, Martell ...

THÀNH PHẦN VÀ GIÁ TRỊ DINH DƯỠNG CỦA RƯỢU, BIA:

Thành phần cơ bản của bia là nước, lúa mạch (hoặc pha trộn với gạo), hoa bia (houblon), nấm men. Các loại rượu mạnh thành phần nguyên liệu chính là ngũ cốc (loại rượu spirit) hoặc trái cây (rượu mùi- Liquor). Riêng rượu Rhum, nguyên liệu chính là mật đường mía.

Giá trị dinh dưỡng của bia: Một lon bia (khoảng 350 ml) có chứa 13g carbohydrate, 25 mg  sodium , 1- 2g protein. Ngoài ra còn có một số chất khoáng  như  calcium, potassium, phosphorus; nhóm vitamins B1, B2, B6, acid folic... Ngoài ra, các loại mùi hương cũng được tạo ra qua quá trình lên men như diacetyl, acetaldehyde và các loại acid khác. Về mặt năng lượng, mỗi lon bia có tác dụng tăng thêm 150 calories cho cơ thể.

Các loại rượu vang- đặc biệt là vang đỏ, có chứa chất flavanoids và resveratrol, có tác dụng như chất chống oxy hóa, giúp cho cơ thể chống lại các phân tử hoạt động tự do gây hại đến các tế bào trong cơ thể, tác dụng  góp phần ngăn ngừa bệnh tim mạch và ung thư. Một cốc rượu vang (150 ml), tùy loại, cung cấp 120 -150 calories; một cốc rượu mạnh (spirit) cung cấp trên 220 calories (sau khi uống, cơ thể chúng ta có cảm giác nóng bừng là vì vậy; ngoài ra những người đang giai đoạn ăn kiêng không nên uống rượu, bia)

ruou-bia

LỢI VÀ HẠI CỦA VIỆC UỐNG BIA, RƯỢU:

Bia, rượu (đặc biệt là rượu vang) là chất dinh dưỡng nếu sử dụng trong  chừng mực, có tác dụng thư giãn cơ thể do đó làm giảm căng thẳng, tạo cảm giác hưng phấn, giúp ngủ ngon hơn, cải thiện lưu thông máu. Nó đã được chứng minh có tác dụng tích cực đối với người cao tuổi, giúp ăn ngon, thúc đẩy sự giãn nở mạch máu, dể ngủ và bia còn giúp lợi tiểu.

Tuy nhiên chúng ta không nên suốt ngày "bí tỉ" với rượu bia. Bạn đã hình dung ra một người với cái "bụng bia" (beer belly)?. Đó là tình trạng vòng  bụng của họ gia tăng quá khổ (Trên 94 cm). Tất nhiên dạng người này dễ có nguy cơ  bị bệnh tiểu đường, ung thư đại tràng và đột quỵ. Đối với các loại rượu mạnh, do chứa nồng độ cồn cao, ngoài chất ethanol, còn có thành phần tạp chất khác như furfuraldehyde, ester, methanol...dễ gây ra chứng nhiễm độc rượu, gan nhiễm mỡ, xơ gan, đột quỵ, rối loạn chức năng tâm thần, ... Nhiều "đệ tử Lưu Linh" thích quậy "tới bến", gây ra hành vi bạo hành trong gia đình và ngoài xã hội, tai nạn giao thông...  Chính vì lý do này mà trong lịch sử, nhiều nước đã từng có đạo luật cấm sản xuất và uống rượu; nhưng giải pháp này xem ra ... bất khả thi !

Tóm lại rượu, bia bản chất là một thức uống lành mạnh được làm từ nguyên liệu tự nhiên. Đối với những người uống vừa phải- kể cả nam và nữ (1-2 chai bia hoặc 2-3 cốc rượu mạnh), có tác dụng bổ dưỡng. Nhưng vì là dạng thức uống có cồn, nếu sử dụng quá nhiều hoặc quá liều dung nạp của cơ thể, nó cũng có thể gây ra nguy hiểm cho chúng ta. Để rượu bia  trở thành  "bạn" hay "thù" là tùy thuộc ở mỗi người !

CNYK ĐÀM HỒNG HẢI

Chi cục ATVSTP Cần Thơ