Thứ sáu, 15/12/17 | 04:48 PM

Cập nhật:05:58:10 AM GMT

Bạn đang xem Thực phẩm & Đời sống Ý kiến nhà chuyên môn Thị trường nước uống và sức khỏe người tiêu dùng

Thị trường nước uống và sức khỏe người tiêu dùng

Trên thị trướng hiện có rất nhiều loại nước giải khát vô chai, đóng hộp phục vụ người tiêu dùng. Từ nước ngọt có gaz đến nước ngọt không gaz, từ nước sinh tố xay thủ công bên đường đến các loại nước tăng lực... Các loại nước ấy ảnh hưởng đến sức khoẻ người tiêu dùng như thế nào?

NƯỚC NGỌT CÓ GAZ LÀ NƯỚC BỔ DƯỠNG ?

Nhiều người nhầm tưởng nước ngọt có gaz là một thức uống bổ dưỡng vì khi uống vào ngoài cảm giác ngon miệng, còn cho cảm giác mát lạnh (do uống với đá hoặc được làm lạnh) và ngọt miệng. Uống vào một lúc, đôi khi ợ được vài cái, người thấy nhẹ nhõm lại tưởng rằng nước có tác dụng trợ tiêu hoá. Thật ra gaz (bicarbonat) để giúp việc bảo quản được lâu hơn. Trong thiên nhiên cũng có những loại nước khoáng có gaz tự nhiên nhưng việc sử dụng lâu dài nước có gaz có thể gây rối loạn tiêu hóa cho trẻ em. Theo BS David Werner trong cuốn sách hướng dẫn y học cộng đồng nổi tiếng “ Where there is no doctor” thì nước giải khát có gaz hoàn toàn không tốt cho sức khỏe trẻ em. Nhiều bà mẹ nghèo, con đã suy dinh dưỡng lại dễ dãi bỏ tiền mua cho con một chai nước ngọt có gaz - hoàn toàn không bổ dưỡng - thay vì dùng tiền đó mua cho con hai quả trứng gà hoặc trái cây tươi chín. Trên bảng hướng dẫn trong sách, người ta đọc thấy hàng chữ “Nếu bạn muốn con mình khỏe mạnh nhưng lại có ít tiền thì mua cho chúng hai quả trứng hoặc thức ăn bổ khác và không nên mua nước uống có carbonat”. Trên hình vẽ phần nên mua là trứng, quả cà chua, đu đủ... và phần không nên mua là chai nước ngọt có gaz của một thương hiệu nổi tiếng.

Trong thành phần cấu tạo của nước ngọt có gaz, đường đóng một vai trò cực kỳ quan trọng và chiếm đa số. Chính lượng đường này sẽ cung cấp nguồn năng lượng rỗng nghĩa là chỉ phát ra calori mà không góp phần vào các phản ứng biến dưỡng trong cơ thể. Trẻ em uống nước ngọt nhiều sẽ dễ bị bệnh béo phì hoặc biếng ăn. Lượng nước ngọt có gaz thường xuyên trong cơ thể sẽ gây tình trạng no giả tạo mà dung lượng nước lại không chứa các thành phần dinh dưỡng cần thiết. Vị ngọt được cung cấp từ trái cây, từ các loại củ cung cấp glucid rồi biến dưỡng từ từ trong cơ thể làm phát sinh năng lượng (gọi là đường chậm) để tham dự vào các quá trình biến dưỡng sẽ tốt hơn vị ngọt “trơ” của saccharoz (gọi là đường nhanh) trong nước ngọt. Ngoài ra cũng không thể quên rằng những chất hóa học làm ngọt thường dễ bị thêm vào trong các qui trình chế biến thực phẩm để làm tăng vị ngọt và giảm giá thành như cyclamat, saccharin... Ngoài đường, các loại nước ngọt có gaz thường chứa hương liệu và bơm... gaz vào. Vì thế nước ngọt co gaz không thích hợp với trẻ em vì dễ tạo ra sâu răng, cũng không thích hợp với những người thường bị ợ chua hay loét dạ dày.

NƯỚC MÁT THIÊN NHIÊN: NGON, BỔ, RẺ

Hiện nay khuynh hướng nhiều nước trên thế giới là quay về với thiên nhiên. Dinh dưỡng liệu pháp (Nutriotherapy) với các thực phẩm thiên nhiên tươi sống giúp phòng và điều trị môt số bệnh kể cả bệnh mãn tính. Trên phương diện giải khát thanh nhiệt cho cơ thể, vấn đề không phải chỉ là uống nước được làm lạnh (bỏ đá hoặc bỏ tủ lạnh) mà bản thân những loại nước ấy còn có tác dụng thanh nhiệt làm hạ nhiệt độ “bốc hỏa” của cơ thể. Với các gia đình có thu nhập thấp, sau đây là những thuốc mát rẻ tiền có thể sử dụng thường xuyên trong gia đình:

- Nước rau má: thanh nhiệt, giải độc, nhuận gan, lợi tiểu. Rửa sạch rau má rồi xay với vài hạt muối, thêm đường, uống lạnh là một cách giải khát tiện lợi.

- Nước artichaut: hiện nay được chế tạo dưới dạng trà artichaut tan liền

- Nước sâm lạnh: chứa artichaut, sâm đại hành, lá mã đề, mía lau giúp cơ thể hồi phục lượng nước mất đi, chống mệt mỏi, thông tiểu, thanh nhiệt. Nước này sau khi nấu xong thì dùng trong ngày, không nên để qua đêm.

- Nước thổ phục linh: giải độc, lọc máu, kích thích tiêu hóa, khỏe gân cốt. Trong công nghiệp nước giải khát, thổ phục linh quen thuộc với tên là nước xá xị tuy nhiên không chứa các dược chất của thổ phục linh (salsepareille) mà chỉ là nước đường với hương liệu và bicarbonat.

-Sữa đậu nành: tốt cho sức khỏe cũng như về mặt giải khát nhưng đây cũng là thực phẩm dễ bị nhiễm khuẩn nếu sản xuất không đúng chất lượng yêu cầu. Kỹ thuật chế biến thô sơ của những cơ sở nhỏ thường dễ gây nhiễm khuẩn, lại thêm tình trạng cạnh tranh, tìm mọi cách hạ giá thành sản phẩm để chiếm lĩnh thị trường dẫn đến việc cho ra đời những sản phẩm không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh.

- Bó thuốc mát: trường hợp nhà đông người, muốn bổ, mát, giải khát cho cả nhà, có thể ra chợ mua những bó dược thảo thường gồm mã đề, rễ tranh... mỗi thứ một nắm, mía lau vài khúc về nấu nước. Có thể thêm vào artichaut, lá dứa...Tác dụng ngoài việc bù lượng nước mất đi của cơ thể còn làm giảm cảm giác bứt rứt, nóng nảy, khó chịu, giải nhiệt, gia tăng khả năng lọc và giải độc của gan thận nên giúp tiêu độc, lợi tiểu, thanh nhiệt... dùng được cho mọi người trong gia đình. Bàn tay khéo léo của bà nội trợ gia giảm thêm đường, nước trái cây sẽ làm cho bó thuốc mát trở nên thích khẩu trong gia đình vào những ngày nắng nóng.

-Trà: chứa 4-5% cafein là nước giải khát tốt. Thí nghiệm với nước trà nóng, nước trà nguội, nước ngọt, nước coca, nước hoa quả rồi đo nhiệt độ trên mặt da thì thấy những loại nước khác tạo cảm giác mát nhanh nhưng nhiệt độ trên mặt da không đổi. Rêng trà nguội và trà nóng thì cảm giác mát chậm hơn nhưng lâu hơn, thân nhiệt giảm 1,5-2 độ.

- Nước dừa: được biết đến từ lâu là nguồn nước mát vừa vệ sinh vừa bổ dưỡng.

- Và nhiều loại nước trái cây đóng hộp khác…

Tóm lại khi khát nước mọi người lại nghĩ đến các loại nước ngọt có gaz nhưng dùng nhiều loại nước có gaz quá, nhất là với trẻ em, thì không có lợi về mặt sức khỏe. Tốt hơn hết vẫn là các loại nước trái cây tự chế biến trong gia đình để vừa ngon, bổ, rẻ vừa đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

THẾ NGỌC