Thứ tư, 23/07/14 | 02:12 PM

Cập nhật:05:58:10 AM GMT

Bạn đang xem Ẩm thực & Văn hóa Rong câu đặc sản bốn mùa đất việt

Rong câu đặc sản bốn mùa đất việt

Rong câu được chế biến thành một thức ăn chơi “đặc sản bình dân” gọi là “xa xa” rất ngon và mát. Từ xưa, người dân miền Trung đã coi “xa xa” là món ăn không thể thiếu trong cuộc sống, và chính bởi vì vậy mà có câu ca dao rằng: “Xa xa ít vốn nhiều lời, anh về bỏ vợ lấy người (làm) xa xa...”

Rong câu mọc sâu trong vùng nước lợ, nhiều nhất là các vùng “ngã ba, ngã tư” - nhận nước mặn từ biển lên và nước ngọt từ các sông đổ về - có môi trường sinh trưởng thích hợp. Từ một bụi nhỏ, trong vòng dăm ba tháng có thể lan tràn cả một vùng. Rong câu trải dài vươn từng đám lá màu hơi nâu nâu.

Mùa hè, khi rong câu đã đủ già thì người ta thu hoạch về làm sạch xong phơi khô. Từng bánh rong câu thô đã khô được đem về hong trên khạp tre. Đó là khâu sơ chế. Rong câu thô để lâu không mốc. Những ngày giáp hạt hoặc bận bịu công việc, người ta thường ăn cháo rong câu.

Cháo rong câu gồm một ít gạo, khoai và rong câu được nấu chung, sền sệt và quánh dẻo; chỉ cần bỏ thêm ít đường hoặc muối là vừa ăn thay cơm. Rong câu trộn với các loại rau sống thành món rau vừa giòn thơm, vừa dễ tiêu hóa. Người ta còn nói ăn rong câu sẽ khỏi bệnh bướu cổ.

Cầu kỳ hơn là món rong câu trộn. Rong câu được ngâm với nước và vài trái chanh xắt lát, khiến sợi rong câu vừa trắng lại vừa trong. Vớt rong câu đã ngâm lên, chần sơ rồi để ráo; bao tử heo luộc chín thái mỏng; một ít rau thơm như húng quế, húng tàu xắt thật nhỏ - tất cả đem trộn đều, thêm gia vị (hành phi, lạc rang giã dập… tùy khẩu vị), nước mắm ngon, ớt tỏi giã nhỏ… Món trộn này vừa giòn vừa mát, ngon không kém bất cứ thứ sơn hào hải vị nào.

Hè về, các bà, các mẹ dạy cho các cô con gái cách chế biến “xa xa” – món ăn chơi “đặc sản bình dân” nhưng là “tinh hoa” của rong câu. Muốn có món “xa xa” ngon mát, người chế biến phải qua mấy công đoạn như chọn những sợi rong câu đều, mập và trắng; sau đó ngâm nước mưa hoặc nước vo gạo vài ba hôm để tẩy bớt màu vàng và mùi biển; đem nấu nhừ cho đến khi những sợi rong câu tan (không được già lửa, rong câu sẽ bị cháy vàng, sít nồi). Khi rong đã nhừ, đem lược trên vải, có thể cho thêm chút “màu” (từ quả dành dành, gấc…) để thêm “ngon mắt”; đổ vào chén nhỏ hoặc khuôn, để nguội.

“Xa xa” ăn với đường thắng thành nước mới đúng cách. Đường thắng tới vừa dẻo người ta nặn vào một ít chanh để khỏi lại đường. Thêm một nhúm gừng giã nhỏ… “Cái và nước” sao hợp nhau đến thế? lúc này thì đố ai “cầm lòng” nổi trước đĩa “xa xa” trong tinh khiết, mềm mại, gọi mời mà vẫn khiêm nhường như sắc thiên nhiên.

Giữa ồn ào phố thị, trong bức bối không hẳn vì “trời nóng” – mà thật ra là “nóng ruột” – chắc chắn bạn cũng như tôi, không thể cưỡng lại cơn thèm ăn một bát xa xa khi có tiếng rao trong vắt “ai … xa xa …không...?” từ xa xa vọng lại.

Bài Song Kiều